Najczęściej zadawane pytania

Kompleksowe odpowiedzi na pytania o WCAG, polskie prawo dostępności cyfrowej, audyty i wdrożenia dla jednostek samorządu terytorialnego.

Prawo i obowiązki

Tak, bezwzględnie. Jeśli jesteś jednostką sektora publicznego (urząd gminy/miasta/powiatu/województwa, szkoła, szpital publiczny, uczelnia państwowa, instytucja kultury), Twoja strona internetowa musi spełniać wymogi polskiej ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych.

Ustawa weszła w życie 23 września 2019 roku i wymaga zgodności z międzynarodowym standardem WCAG 2.1 poziom AA.

Ważne: To nie jest rekomendacja czy dobra praktyka - to obowiązek prawny. Rzecznik Praw Obywatelskich prowadzi monitoring i może nałożyć sankcje za niezgodność.

To bardzo ważne rozróżnienie, które często prowadzi do kosztownych nieporozumień:

  • WCAG 2.1 to międzynarodowy standard techniczny (zbiór wytycznych technicznych)
  • Polska ustawa to akt prawny, który:
    • Wymaga zgodności z WCAG 2.1 AA
    • Nakłada dodatkowe obowiązki (deklaracja dostępności, feedback)
    • Określa procedury monitoringu przez RPO
    • Przewiduje sankcje za niezgodność

Częsty błąd w SIWZ: Specyfikacje zamówień publicznych, które wymagają jedynie "zgodności ze standardem WCAG 2.1 AA" zamiast odwołania do polskiej ustawy. Wykonawca może spełnić standard techniczny, ale pominąć obowiązki prawne (np. deklarację dostępności w właściwej formie).

Ustawa przewiduje kilka rodzajów sankcji:

  1. Wezwanie do usunięcia nieprawidłowości - Rzecznik Praw Obywatelskich może wezwać urząd do naprawy błędów w określonym terminie
  2. Nakazanie opublikowania informacji o braku zgodności na stronie głównej
  3. Wniosek do organu nadrzędnego o wyciągnięcie konsekwencji wobec osób odpowiedzialnych
  4. Kary finansowe - choć ustawa nie określa konkretnych kwot, niezastosowanie się do zaleceń RPO może skutkować postępowaniem administracyjnym

Dodatkowo: Osoby z niepełnosprawnościami mogą wnosić skargi do RPO, co skutkuje kontrolą i wymuszeniem działań naprawczych.

Tak, RPO prowadzi monitoring dostępności cyfrowej.

Monitoring odbywa się cyklicznie i obejmuje:

  • Monitoring uproszczony - badanie próby stron podmiotów publicznych
  • Monitoring pogłębiony - szczegółowe badanie wybranych witryn
  • Kontrole doraźne - w odpowiedzi na skargi obywateli

RPO weryfikuje:

  • Zgodność z WCAG 2.1 AA
  • Obecność i poprawność deklaracji dostępności
  • Działanie mechanizmu informacji zwrotnej (feedback)
  • Postępowanie z wnioskami o udostępnienie niedostępnych treści

Rekomendacja: Lepiej jest przeprowadzić proaktywny audyt niż czekać na kontrolę RPO.

Audyty WCAG

Koszt audytu WCAG zależy od wielkości i złożoności strony:

  • Mała strona (do 20 podstron, bez systemów transakcyjnych): od 5 000 PLN netto
  • Średnia strona (20-50 podstron, proste formularze): 8 000 - 12 000 PLN netto
  • Duży portal (powyżej 50 podstron, systemy transakcyjne, e-usługi): 15 000 - 30 000 PLN netto

W cenę audytu wchodzi:

  • Testowanie automatyczne (axe, WAVE, Lighthouse)
  • Testowanie manualne przez ekspertów WCAG
  • Testy z czytnikiem ekranu NVDA/JAWS
  • Testy nawigacji klawiaturowej
  • Analiza kontrastów kolorów
  • Szczegółowy raport PDF z priorytetyzacją
  • 60-minutowa konsultacja online

Czas realizacji: 2-3 tygodnie od podpisania umowy.

Typowy audyt trwa 2-3 tygodnie od momentu podpisania umowy i przekazania dostępów.

Harmonogram:

  • Tydzień 1: Testowanie automatyczne, wstępna analiza kodu, identyfikacja głównych problemów
  • Tydzień 2: Testowanie manualne, szczegółowa weryfikacja kodu, testy z czytnikiem ekranu
  • Tydzień 3: Przygotowanie raportu, priorytetyzacja błędów, zalecenia naprawcze

Duże portale (powyżej 100 podstron) mogą wymagać 4-6 tygodni.

Ekspresowy audyt (na specjalne zamówienie, +50% do ceny): 7-10 dni roboczych.

Technicznie tak, praktycznie nie polecamy.

Audyt WCAG wymaga:

  • Dogłębnej znajomości wszystkich 78 kryteriów sukcesu WCAG 2.1
  • Umiejętności testowania z czytnikiem ekranu (NVDA, JAWS)
  • Znajomości specyfikacji HTML, CSS, ARIA, JavaScript
  • Doświadczenia w identyfikacji problemów dostępności
  • Czasu (profesjonalny audyt to 40-80 godzin pracy eksperta)

Narzędzia automatyczne (axe, WAVE, Lighthouse) wykrywają tylko 30-40% problemów. Pozostałe wymagają testów manualnych.

Zalecenie: Możesz przeprowadzić wstępną analizę narzędziami automatycznymi, ale finalny audyt przed kontrolą RPO powierz certyfikowanym ekspertom.

Wdrożenia i naprawy

Czas wdrożenia zależy od liczby i rodzaju błędów wykrytych w audycie:

  • Mała strona (20-50 błędów): 4-6 tygodni
  • Średnia strona (50-150 błędów): 6-10 tygodni
  • Duży portal (powyżej 150 błędów): 12-16 tygodni

Wdrożenie obejmuje:

  • Naprawę błędów HTML/CSS/JavaScript
  • Dodanie/poprawę atrybutów ARIA
  • Poprawę kontrastów kolorów
  • Dostosowanie formularzy
  • Konwersję dokumentów PDF (jeśli dotyczy)
  • Regularne update'y o postępach
  • Re-audit po zakończeniu prac

NIE. Absolutnie nie.

Widgety dostępności (overlay widgets, accessibility toolbars) to narzędzia kosmetyczne, które:

  • Nie naprawiają rzeczywistych problemów w kodzie strony
  • Nie pomogą Ci w spełnieniu wymogów WCAG
  • Nie ochronią przed konsekwencjami kontroli RPO
  • Mogą pogorszyć sytuację dla użytkowników czytników ekranu

Prawdziwa dostępność wymaga:

  • Poprawnego, semantycznego kodu HTML
  • Właściwych atrybutów ARIA
  • Odpowiednich kontrastów kolorów w CSS
  • Dostępnych formularzy
  • Alternatywnych tekstów dla obrazów
  • Dostępnej nawigacji klawiaturowej
  • I wielu innych elementów technicznych

Przestroga: Organizacje branżowe (W3C, NFB) oficjalnie odradzają stosowanie overlay widgets.

Koszt wdrożenia zależy od liczby i rodzaju błędów wykrytych w audycie. Orientacyjne koszty:

  • Małe naprawy (do 50 błędów, głównie HTML/CSS): od 15 000 PLN netto
  • Średnie naprawy (50-150 błędów, JavaScript, ARIA): 20 000 - 35 000 PLN netto
  • Duże naprawy (powyżej 150 błędów, konwersja PDF, multimedia): 40 000 - 80 000 PLN netto

Wycena indywidualna jest przygotowywana na podstawie raportu z audytu. Zawiera:

  • Szczegółowy kosztorys prac
  • Harmonogram wdrożenia
  • Kamienie milowe i płatności etapowe
  • Zakres gwarancji

Techniczne

Nie. CMS to tylko narzędzie - dostępność zależy od jego konfiguracji.

Popularne CMS (WordPress, Drupal) mają wsparcie dla dostępności, ale:

  • Szablon graficzny musi być zgodny z WCAG (większość nie jest)
  • Treści muszą być tworzone poprawnie (alt texts, nagłówki, linki)
  • Wtyczki mogą wprowadzać problemy z dostępnością
  • Redaktorzy muszą znać zasady dostępnej publikacji

Rekomendacja: Przy wyborze CMS szukaj szablonów certyfikowanych jako "WCAG 2.1 AA compliant" lub zamów dostępny szablon na indywidualne zlecenie.

Dostępny PDF wymaga:

  • Tagowania - dodanie znaczników struktury (nagłówki, listy, tabele)
  • Kolejności czytania - logiczna sekwencja treści
  • Tekstów alternatywnych - opisy dla wszystkich grafik
  • Właściwych tabel - z nagłówkami kolumn/wierszy
  • Metadanych - tytuł dokumentu, język
  • Kontrastów - tekst czytelny na tle (min 4.5:1)

Jak tworzyć dostępne PDF:

  1. Zacznij od dostępnego dokumentu Word/LibreOffice
  2. Użyj stylów nagłówków (H1, H2, H3)
  3. Dodaj teksty alternatywne do obrazków
  4. Eksportuj z opcją "PDF z tagami"
  5. Sprawdź w Adobe Acrobat Pro (Accessibility Check)

Nasze usługi: Oferujemy konwersję istniejących PDF do wersji dostępnych (tagowanych).